Savaşın getirdiği yeni kriz helyum kıtlığı: “Dünya bunu telafi edemez”

[hepsigundem]

Ortadoğu’daki çatışmalar global endüstriyel gaz piyasasını da etkilemeye başladı. Uzmanlara nazaran İran’daki savaş nedeniyle dünya helyum arzının yaklaşık üçte biri piyasadan çekilmiş durumda. Çatışmanın iki haftadan uzun sürmesi halinde ise arz krizinin aylarca devam edebileceği uyarısı yapılıyor.

Bu kıymetlendirme, endüstriyel gaz dalını takip eden Gasworld tarafından 4 Mart’ta düzenlenen bir webinarda bir ortaya gelen uzmanlardan geldi.

KRİTİK TESİSTE ÜRETİM DURDU

Chemical and Engineering News’e nazaran kriz, İran’ın Katar’a yönelik drone ve füze atakları ile Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğini engellemesi sonrası başladı. Bu boğaz, Basra Körfezi’ni dünya deniz ticaretine bağlayan en kıymetli geçiş noktalarından biri.

2 Mart’ta devlet güç şirketi QatarEnergy, ülkenin en büyük sanayi merkezlerinden Ras Laffan Industrial City’deki üretimi durdurduğunu açıkladı. Tesis, doğal gaz sürece faaliyetleri kapsamında günde yaklaşık 17 ton sıvı helyum üretiyor.

Helyum çoklukla doğal gazla birebir yeraltı rezervlerinde bulunuyor ve doğal gaz işlenirken ayrıştırılıyor.

Şirket, tesisin İran mühimmatlarının maksadı olduğunu doğruladı fakat hava savunma sistemlerinin saldırıyı büsbütün engelleyip engellemediğine dair detay paylaşmadı. Sonraki gün tesiste üre, polimer ve metanol üretimi de durduruldu.

BİLİM VE TEKNOLOJİ İÇİN KRİTİK

Helyum birçok bilimsel ve endüstriyel alanda vazgeçilmez bir gaz olarak biliniyor. Esas kullanım alanları şu halde:

• Süperiletken mıknatısların soğutulması
• Tıbbi görüntüleme cihazları
• Spektrometre ve kriyojenik sistemler
• Derin deniz dalgıçlarının teneffüs karışımları

Katar, yarı iletken üretiminde kullanılan yüksek saflıkta helyum üreten dünyadaki iki merkezden birine konut sahipliği yapıyor. Bu gaz, silikon plakaların işlenmesinde iyonize edilerek kullanılıyor.

“İKİ HAFTAYI AŞARSA KRİZ BÜYÜR”

Çatışmalar 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in düzenlediği hava taarruzlarıyla başlamıştı. Saldırılarda İran’ın dini lideri Ali Hamaney ve ilkokul çocukları da dahil olmak üzere binden fazla insan hayatını kaybetti.

Buna karşılık İran, bölgedeki kimi ülkelere, bilhassa de dünya helyum arzının yaklaşık üçte birini sağlayan Katar’a yönelik drone ve füze akınları başlattı.

Helyum danışmanı Phil Kornbluth’a nazaran Katar’daki üretim iki hafta içinde tekrar başlayıp sevkiyatlar Hürmüz Boğazı üzerinden yapılabilirse piyasa süratle toparlanabilir.

Katar’dan çıkan helyumun müşterilere ulaşması olağanda yaklaşık üç hafta sürüyor. Gazın global dağıtımı ise Linde, Air Liquide ve Iwatani üzere şirketler tarafından yapılıyor.

Ancak üretim ve ihracat iki haftadan fazla durursa şirketlerin tedarik zincirlerini yine düzenlemesi, ekipman ve işçi taşımaları gerekecek. Kornbluth’a nazaran bu değişiklikleri daha sonra geri almak aylar sürebilir.

Başlangıçta Donald Trump idaresi çatışmaların 4–5 hafta sürebileceğini öngörüyordu. Fakat 4 Mart’ta ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, operasyonların 8 hafta yahut daha uzun sürebileceğini söylemişti.

KÜRESEL KITLIK RİSKİ

Uzmanlara nazaran İran’ın bölgedeki ticareti ne kadar mühlet engelleyebileceği meçhul. Jeopolitik risk danışmanlığı şirketi Sibylline analisti Megan Sutcliffe, İran’ın mevcut kaynaklarla yaklaşık iki hafta boyunca deniz ticaretini kısmen aksatabilecek kapasiteye sahip olduğunu belirtti.

Ancak Ras Laffan’daki doğal gaz yahut helyum tesisleri direkt ziyan görürse durum çok daha önemli olabilir. Bu türlü bir senaryoda tesisin büsbütün yine faaliyete geçmesi bir yılı bulabilir.

Kornbluth’a nazaran kimi endüstriyel gaz şirketleri şimdiden müşterilere “helyum ek ücreti” uygulamaya başladı.

“Dünya, helyum arzının üçte birini kaybetmeyi telafi edemez” diyen Kornbluth, global bir kıtlık riskinin giderek arttığı ihtarında bulundu.


NTV

The post Savaşın getirdiği yeni kriz helyum kıtlığı: “Dünya bunu telafi edemez” first appeared on HepsiGündem.COM " Gündem,Güncel Haberler Burada ".

Okumaya devam et...