- Katılım
- 7 Ocak 2026
- Mesajlar
- 28,505
- Tepkime puanı
- 0
- Puanları
- 1
- Yaş
- 38
- Konum
- İstanbul
- Web sitesi
- www.hepsigundem.com
Üç baskı gerçekleştiren DİJİTAL LABİRENT kitabının müellifi eğitimci ve müellif Yasin Yarar ile çocukları nelerin beklediğini konuştuk.
Soru 1: Yasin Hocam, Dijital Labirent romanınızı kaleme alırken çıkış noktanız neydi? Bir eğitimci ve müellif olarak bilhassa okulların kapandığı ve yaz tatilinin başladığı bu günlerde kitabın ebeveynler için nasıl bir “çıkış ya da önlem” olmasını hedeflediniz?
Cevap 1: Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni ve birebir vakitte iki çocuk babası olarak yıllardır gözlemlediğim en büyük tehlike, kuşağımızın gözlerimizin önünde gerçek dünyadan kopup ekranların arkasındaki yapay bir cihana iltica etmesidir. Sınıflarda, sokaklarda, konutlarda ruhu ve zihni ile yer almayan, vücutları burada fakat his ve fikirleri dijital bir dünyada hapsolmuş bir gençlikle karşı karşıyayız. İşte Dijital Labirent bu acı müşahedenin, bir eğitimcinin ve babanın hissettiği derin sorumluluk hissinin kurguya dönüşmüş halidir.
Soru 2: Dijital Labirent romanınızda üç karakterin okul laboratuvarındaki bir VR aygıtıyla dijital bir kozmosa hapsolma kıssasını okuyoruz. Günümüzde de çocuklar odalarından çıkmadan sanal bir dünyaya hapsolmuş durumda. Romanınızdaki bu kurgusal “Labirent” metaforu, bugün konutlarımızda yaşanan hangi somut tehlikeye karşılık geliyor?
Cevap 2: Romandaki o devasa metal küre ve içine hapsolunabilen sanal gerçeklik, aslında bugün her çocuğun elinde tuttuğu akıllı telefonların ta kendisidir. Çocuklarımız artık teknolojiyi kullanmakla kullanmıyor, onun içinde yaşıyorlar.
Yaz tatiliyle birlikte gelen özgür vakit dijital mahpus hayatını daha da derinleştirme riski taşıyor. Kitaptaki “Labirent”, arkasında milyarlarca dolarlık psikoloji ve yazılım ordularının çalıştığı, çocukların zaaflarını öğrenip onları ekranda tutmak üzere tasarlanmış acımasız global algoritmaları temsil ediyor. Çocuk, odasında sessizce tabletine bakarken inançta sanılıyor halbuki o sırada görünmez duvarları olan, iradesini ve vaktini sömüren dijital bir labirentin içine çekiliyor. Kitap, anne babalara “Çocuğunuz odasında fakat aslında konutta değil, dijital bir esaretin ortasında” ikazını somut olaylarla göstermek için yazıldı.
Soru 3: Kitabın birinci kısımlarında çocukların düştüğü “Yanılsamalar Vadisi” var. Karakterler burada “çikolatanın kanseri iyileştirmesi” üzere geçersiz haberlerle ve en tehlikelisi, yapay zekâ ile üretilmiş “deepfake” görüntülerle yüzleşiyorlar. Günümüz dünyası tam olarak bu dezenformasyon krizini yaşarken Yanılsamalar Vadisi çocuklarımıza neyi öğretiyor?
Cevap 3: Günümüzde yapay zekâ araçlarıyla saniyeler içinde gerçeğinden ayırt edilemeyen düzmece görüntüler, ses kayıtları ve manipülatif içerikler üretiliyor. Çocuklar toplumsal medyada gezinirken bu dijital illüzyonların direkt maksadı oluyor. Romanda Ece, Ali ve Sibel bir siyasetçinin çıldırdığını gösteren fakat aslında yapay zekâ ile üretilmiş bir “deepfake” video ile karşılaşırlar. Ali analitik zihniyle görüntüdeki dudak senkronizasyonu yanlışını ve arka plandaki objelerin tuhaf titreşimini yakalayarak bunun bir sahtekarlık olduğunu anlar.
İşte “Yanılsamalar Vadisi” tam olarak günümüzün bu dezenformasyon krizine bir panzehirdir. Kitap çocuklarımıza dudak hareketini, görsel ayrıntıları, haberin kaynağını (romandaki geçersiz ÇikolataFanatikleri.com örneği gibi) sorgulamayı, yani eleştirel düşünmeyi kurgusal bir heyecanla öğretiyor. Çocuklarımıza “baktığı her şeye inanmaması gerektiğini” somut olarak göstermek zorundayız.
Soru 4: Ebeveynlerin en büyük kâbusu, çocukların “TikTok beyni” olarak isimlendirilen kısa görüntülere ve daima ekrandan onaylanma (beğeni) isteğine esir düşmesi. Kitaptaki “Sosyal Medya Bataklığı” ve Sibel karakterinin buradaki “1000 beğeni alma” hırsı bu duruma kusursuz bir ayna tutuyor. Bu bataklıktan kurtulmak için kitapta sunduğunuz tahlil nedir?
Cevap 4: Romandaki Sibel karakteri, günümüz neslinin çok net bir prototipidir. Sibel, enerjik, toplumsal medyaya istekli ve sanal onay bağımlılığı riski taşıyor. Düştükleri “Sosyal Medya Bataklığı”, çamur yerine beğeni ikonları, emojiler ve takipçi sayılarından oluşan, içine bastıkça insanı çeken bir yer. Sibel orada “Bin beğeni var, çabucak almalıyım!” diye çırpınırken ablaları ve dijital rehber ona dışarıdan gelen beğenilerin yapaylığını, insanın öz pahasının diğerlerinin ekran kaydırmasına bağlı olamayacağını anlatır.
Buradaki pratik ve somut tahlilimiz romanda da uyguladığımız “24 Saatlik Dijital Detoks” modelidir. Karakterlerin kollarına takılan kurgusal bir bileklikle tüm dijital aygıtlar 24 saatliğine kapanır. Birinci saatlerde mahrumluk krizi, telefon denetim etme refleksi yaşasalar da vakitle doğayı, bir kelebeğin kanat çırpışını fark ederler. Birbirlerinin gözünün içine bakarak derin sohbetler kurmayı keşfederler. Ailelere tavsiyem somuttur. Bu yaz meskeninizde “telefonsuz saatler ve mekanlar” (örneğin akşam yemeği sofraları) duyuru ederek Sosyal Medya Bataklığı’na set çekin.
Soru 5: Son yıllarda okul WhatsApp kümelerinde, Discord sunucularında akran zorbalığı ve siber şantaj olayları müthiş bir boyuta ulaştı. Romanınızdaki en karanlık yerlerden biri “Siber Zorbalık Kalesi”. Burada Ali’nin geçmişte uğradığı zorbalık travmasıyla yüzleşmesini, Emma’nın özel fotoğraflarıyla şantaja maruz kalmasını okuyoruz. Gerçek hayatta siber zorbalığa uğrayan bir çocuk ve ailesi ne yapmalı?
Cevap 5: “Siber Zorbalık Kalesi”, romandaki en hayati kısımdır zira ne yazık ki büsbütün gerçektir. Bugün çocuklar klavye arkasına saklanan, düzmece hesaplar arkasından nefret kusan akranlarının siber terörüne maruz kalıyor. Kitapta Ali’nin uğradığı zorbalığı utandığı için uzun mühlet sakladığını görüyoruz. Bu gerçek hayatta da böyledir, kurbanlar genelde susar. Romanda Emma karakteri üzerinden çok somut bir şantaj (“Fotoğraflarını herkese gösteririm”) olayını işledim.
Karakterlerimiz bu kalede siber zorbalığa karşı net bir savunma düzeneği geliştiriyorlar. “Kanıt Topla, Engelle ve Bildir!” Ali, Ece ve Sibel zorbalık içeren bildirilerin ekran manzaralarını almayı (kanıt toplamayı), hesabı engellemeyi ve olaya nazaran okul idaresine, toplumsal platform yöneticilerine ya da durum şantaj üzere isimli bir boyuttaysa direkt Emniyet Güçlerine/Polise bildirmeyi somut birer vazife olarak yerine getiriyorlar. Aileler çocuklarıyla o denli bir itimat çemberi kurmalı ki çocuk, siber bir akına uğradığında isimli ya da ruhsal takviye istemekten çekinmesin.
Soru 6: Kitapta çocukların geçmek zorunda olduğu “Veri Gizliliği Köprüsü” var. Burada Sibel çok sevdiği bir taşınabilir oyuna çabucak kaydolmak isterken Ece ve Ali onu durdurup oyunun istediği “kamera, mikrofon, konum” üzere tehlikeli müsaadeleri fark ettiriyor. Bugün çocukların oynadığı suçsuz görünen oyunlar aslında birer bilgi avcısı mı?
Cevap 6: Katiyetle o denli. Bugün internetteki fiyatsız oyunların ve tanınan uygulamaların ezici çoğunluğu aslında birer “sosyal mühendislik ve data hırsızlığı” aracıdır. Romanda karakterlerin bastığı her taşta “Doğum Tarihi”, “Ev Adresi”, “Evcil Hayvan Adı”, “Anne Kızlık Soyadı” üzere bilgiler parlar. Çocuklar günahsız bir şifre yenileme sorusunda “En sevdiğin hobi ne?” sorusuna karşılık verirken aslında dijital güvenlik duvarlarını yıkıyorlar.
Karakterlerimiz köprüde ilerlerken bir uygulamanın fonksiyonundan daha fazla müsaade (örneğin kolay bir bulmaca oyununun rehbere ve kameraya erişmek istemesi) talep etmesinin en büyük “uyarı işareti” olduğunu öğreniyor ve kapalılık ayarlarını optimize ederek bir “Veri Gizliliği Kalkanı” oluşturuyorlar. Anne babalar, çocuklarının telefonlarına indirdiği her oyunun hangi müsaadeleri arkada etkin bıraktığını denetim etmek zorundadır.
Soru 7: Kitabın sonunda, çocukların dijital labirentten edindikleri deneyimle gerçek dünyaya dönüp okullarında bir “Dijital Farkındalık Kulübü” kurduklarını ve akranlarını eğittiklerini görüyoruz. Bu yaz tatilinde ebeveynler ve eğitimciler çocukları teknolojiden büsbütün koparmak yerine onları nasıl konumlandırmalı?
Cevap 7: Kitabın tepe noktası “Dijital Vatandaşlık Sınavı”ndaki sorudur: “İnsanlık mı teknolojiyi denetim etmeli yoksa teknoloji mi insanlığı yönlendirmeli?” Karakterlerimiz bu soruya ne mutlak yasakçılıkla ne de mutlak teslimiyetle yanıt verir. Onlar “Denge”yi seçerler.
Teknolojiyi büsbütün yasaklamak tahlil değil. Çocuklarımızı teknolojinin pasif birer tüketicisi (akışta saatlerce görüntü izleyen, oyun oynayan) olmaktan çıkarıp üreten tarafına geçirmeliyiz. Kitabın sonunda çocukların okuldaki siber zorbalık olaylarını %40 azaltmayı başarması, yaşlılara huzurevinde dijital güvenlik eğitimi vermesi bundandır. Onları kodlamaya, dizayna, nitelikli okumalara yönlendirmeliyiz. Çıkış yolu net: Labirentin uydurma ışıklarını fark edip, teknolojiyi insanlığın yararına bir araç olarak kullanabilecek “bilinçli dijital vatandaşlar” yetiştirmektir.
Kaynak : Haber7
The post ‘Dijital Labirent’ üzerine: ‘Sosyal medya bataklığına set çekin’ first appeared on HepsiGündem.COM " Gündem,Güncel Haberler Burada ".
Okumaya devam et...
Soru 1: Yasin Hocam, Dijital Labirent romanınızı kaleme alırken çıkış noktanız neydi? Bir eğitimci ve müellif olarak bilhassa okulların kapandığı ve yaz tatilinin başladığı bu günlerde kitabın ebeveynler için nasıl bir “çıkış ya da önlem” olmasını hedeflediniz?
Cevap 1: Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni ve birebir vakitte iki çocuk babası olarak yıllardır gözlemlediğim en büyük tehlike, kuşağımızın gözlerimizin önünde gerçek dünyadan kopup ekranların arkasındaki yapay bir cihana iltica etmesidir. Sınıflarda, sokaklarda, konutlarda ruhu ve zihni ile yer almayan, vücutları burada fakat his ve fikirleri dijital bir dünyada hapsolmuş bir gençlikle karşı karşıyayız. İşte Dijital Labirent bu acı müşahedenin, bir eğitimcinin ve babanın hissettiği derin sorumluluk hissinin kurguya dönüşmüş halidir.
Soru 2: Dijital Labirent romanınızda üç karakterin okul laboratuvarındaki bir VR aygıtıyla dijital bir kozmosa hapsolma kıssasını okuyoruz. Günümüzde de çocuklar odalarından çıkmadan sanal bir dünyaya hapsolmuş durumda. Romanınızdaki bu kurgusal “Labirent” metaforu, bugün konutlarımızda yaşanan hangi somut tehlikeye karşılık geliyor?
Cevap 2: Romandaki o devasa metal küre ve içine hapsolunabilen sanal gerçeklik, aslında bugün her çocuğun elinde tuttuğu akıllı telefonların ta kendisidir. Çocuklarımız artık teknolojiyi kullanmakla kullanmıyor, onun içinde yaşıyorlar.
Yaz tatiliyle birlikte gelen özgür vakit dijital mahpus hayatını daha da derinleştirme riski taşıyor. Kitaptaki “Labirent”, arkasında milyarlarca dolarlık psikoloji ve yazılım ordularının çalıştığı, çocukların zaaflarını öğrenip onları ekranda tutmak üzere tasarlanmış acımasız global algoritmaları temsil ediyor. Çocuk, odasında sessizce tabletine bakarken inançta sanılıyor halbuki o sırada görünmez duvarları olan, iradesini ve vaktini sömüren dijital bir labirentin içine çekiliyor. Kitap, anne babalara “Çocuğunuz odasında fakat aslında konutta değil, dijital bir esaretin ortasında” ikazını somut olaylarla göstermek için yazıldı.
Soru 3: Kitabın birinci kısımlarında çocukların düştüğü “Yanılsamalar Vadisi” var. Karakterler burada “çikolatanın kanseri iyileştirmesi” üzere geçersiz haberlerle ve en tehlikelisi, yapay zekâ ile üretilmiş “deepfake” görüntülerle yüzleşiyorlar. Günümüz dünyası tam olarak bu dezenformasyon krizini yaşarken Yanılsamalar Vadisi çocuklarımıza neyi öğretiyor?
Cevap 3: Günümüzde yapay zekâ araçlarıyla saniyeler içinde gerçeğinden ayırt edilemeyen düzmece görüntüler, ses kayıtları ve manipülatif içerikler üretiliyor. Çocuklar toplumsal medyada gezinirken bu dijital illüzyonların direkt maksadı oluyor. Romanda Ece, Ali ve Sibel bir siyasetçinin çıldırdığını gösteren fakat aslında yapay zekâ ile üretilmiş bir “deepfake” video ile karşılaşırlar. Ali analitik zihniyle görüntüdeki dudak senkronizasyonu yanlışını ve arka plandaki objelerin tuhaf titreşimini yakalayarak bunun bir sahtekarlık olduğunu anlar.
İşte “Yanılsamalar Vadisi” tam olarak günümüzün bu dezenformasyon krizine bir panzehirdir. Kitap çocuklarımıza dudak hareketini, görsel ayrıntıları, haberin kaynağını (romandaki geçersiz ÇikolataFanatikleri.com örneği gibi) sorgulamayı, yani eleştirel düşünmeyi kurgusal bir heyecanla öğretiyor. Çocuklarımıza “baktığı her şeye inanmaması gerektiğini” somut olarak göstermek zorundayız.
Soru 4: Ebeveynlerin en büyük kâbusu, çocukların “TikTok beyni” olarak isimlendirilen kısa görüntülere ve daima ekrandan onaylanma (beğeni) isteğine esir düşmesi. Kitaptaki “Sosyal Medya Bataklığı” ve Sibel karakterinin buradaki “1000 beğeni alma” hırsı bu duruma kusursuz bir ayna tutuyor. Bu bataklıktan kurtulmak için kitapta sunduğunuz tahlil nedir?
Cevap 4: Romandaki Sibel karakteri, günümüz neslinin çok net bir prototipidir. Sibel, enerjik, toplumsal medyaya istekli ve sanal onay bağımlılığı riski taşıyor. Düştükleri “Sosyal Medya Bataklığı”, çamur yerine beğeni ikonları, emojiler ve takipçi sayılarından oluşan, içine bastıkça insanı çeken bir yer. Sibel orada “Bin beğeni var, çabucak almalıyım!” diye çırpınırken ablaları ve dijital rehber ona dışarıdan gelen beğenilerin yapaylığını, insanın öz pahasının diğerlerinin ekran kaydırmasına bağlı olamayacağını anlatır.
Buradaki pratik ve somut tahlilimiz romanda da uyguladığımız “24 Saatlik Dijital Detoks” modelidir. Karakterlerin kollarına takılan kurgusal bir bileklikle tüm dijital aygıtlar 24 saatliğine kapanır. Birinci saatlerde mahrumluk krizi, telefon denetim etme refleksi yaşasalar da vakitle doğayı, bir kelebeğin kanat çırpışını fark ederler. Birbirlerinin gözünün içine bakarak derin sohbetler kurmayı keşfederler. Ailelere tavsiyem somuttur. Bu yaz meskeninizde “telefonsuz saatler ve mekanlar” (örneğin akşam yemeği sofraları) duyuru ederek Sosyal Medya Bataklığı’na set çekin.
Soru 5: Son yıllarda okul WhatsApp kümelerinde, Discord sunucularında akran zorbalığı ve siber şantaj olayları müthiş bir boyuta ulaştı. Romanınızdaki en karanlık yerlerden biri “Siber Zorbalık Kalesi”. Burada Ali’nin geçmişte uğradığı zorbalık travmasıyla yüzleşmesini, Emma’nın özel fotoğraflarıyla şantaja maruz kalmasını okuyoruz. Gerçek hayatta siber zorbalığa uğrayan bir çocuk ve ailesi ne yapmalı?
Cevap 5: “Siber Zorbalık Kalesi”, romandaki en hayati kısımdır zira ne yazık ki büsbütün gerçektir. Bugün çocuklar klavye arkasına saklanan, düzmece hesaplar arkasından nefret kusan akranlarının siber terörüne maruz kalıyor. Kitapta Ali’nin uğradığı zorbalığı utandığı için uzun mühlet sakladığını görüyoruz. Bu gerçek hayatta da böyledir, kurbanlar genelde susar. Romanda Emma karakteri üzerinden çok somut bir şantaj (“Fotoğraflarını herkese gösteririm”) olayını işledim.
Karakterlerimiz bu kalede siber zorbalığa karşı net bir savunma düzeneği geliştiriyorlar. “Kanıt Topla, Engelle ve Bildir!” Ali, Ece ve Sibel zorbalık içeren bildirilerin ekran manzaralarını almayı (kanıt toplamayı), hesabı engellemeyi ve olaya nazaran okul idaresine, toplumsal platform yöneticilerine ya da durum şantaj üzere isimli bir boyuttaysa direkt Emniyet Güçlerine/Polise bildirmeyi somut birer vazife olarak yerine getiriyorlar. Aileler çocuklarıyla o denli bir itimat çemberi kurmalı ki çocuk, siber bir akına uğradığında isimli ya da ruhsal takviye istemekten çekinmesin.
Soru 6: Kitapta çocukların geçmek zorunda olduğu “Veri Gizliliği Köprüsü” var. Burada Sibel çok sevdiği bir taşınabilir oyuna çabucak kaydolmak isterken Ece ve Ali onu durdurup oyunun istediği “kamera, mikrofon, konum” üzere tehlikeli müsaadeleri fark ettiriyor. Bugün çocukların oynadığı suçsuz görünen oyunlar aslında birer bilgi avcısı mı?
Cevap 6: Katiyetle o denli. Bugün internetteki fiyatsız oyunların ve tanınan uygulamaların ezici çoğunluğu aslında birer “sosyal mühendislik ve data hırsızlığı” aracıdır. Romanda karakterlerin bastığı her taşta “Doğum Tarihi”, “Ev Adresi”, “Evcil Hayvan Adı”, “Anne Kızlık Soyadı” üzere bilgiler parlar. Çocuklar günahsız bir şifre yenileme sorusunda “En sevdiğin hobi ne?” sorusuna karşılık verirken aslında dijital güvenlik duvarlarını yıkıyorlar.
Karakterlerimiz köprüde ilerlerken bir uygulamanın fonksiyonundan daha fazla müsaade (örneğin kolay bir bulmaca oyununun rehbere ve kameraya erişmek istemesi) talep etmesinin en büyük “uyarı işareti” olduğunu öğreniyor ve kapalılık ayarlarını optimize ederek bir “Veri Gizliliği Kalkanı” oluşturuyorlar. Anne babalar, çocuklarının telefonlarına indirdiği her oyunun hangi müsaadeleri arkada etkin bıraktığını denetim etmek zorundadır.
Soru 7: Kitabın sonunda, çocukların dijital labirentten edindikleri deneyimle gerçek dünyaya dönüp okullarında bir “Dijital Farkındalık Kulübü” kurduklarını ve akranlarını eğittiklerini görüyoruz. Bu yaz tatilinde ebeveynler ve eğitimciler çocukları teknolojiden büsbütün koparmak yerine onları nasıl konumlandırmalı?
Cevap 7: Kitabın tepe noktası “Dijital Vatandaşlık Sınavı”ndaki sorudur: “İnsanlık mı teknolojiyi denetim etmeli yoksa teknoloji mi insanlığı yönlendirmeli?” Karakterlerimiz bu soruya ne mutlak yasakçılıkla ne de mutlak teslimiyetle yanıt verir. Onlar “Denge”yi seçerler.
Teknolojiyi büsbütün yasaklamak tahlil değil. Çocuklarımızı teknolojinin pasif birer tüketicisi (akışta saatlerce görüntü izleyen, oyun oynayan) olmaktan çıkarıp üreten tarafına geçirmeliyiz. Kitabın sonunda çocukların okuldaki siber zorbalık olaylarını %40 azaltmayı başarması, yaşlılara huzurevinde dijital güvenlik eğitimi vermesi bundandır. Onları kodlamaya, dizayna, nitelikli okumalara yönlendirmeliyiz. Çıkış yolu net: Labirentin uydurma ışıklarını fark edip, teknolojiyi insanlığın yararına bir araç olarak kullanabilecek “bilinçli dijital vatandaşlar” yetiştirmektir.
Kaynak : Haber7
The post ‘Dijital Labirent’ üzerine: ‘Sosyal medya bataklığına set çekin’ first appeared on HepsiGündem.COM " Gündem,Güncel Haberler Burada ".
Okumaya devam et...