Arktik Bölgesi ekstrem bir hava periyoduna girdi: “Geri dönmek çok zor”

[hepsigundem]

Uluslararası bir araştırma takımının yayımladığı kapsamlı çalışmaya nazaran, dünyanın en kuzeyinde çok hava olayları besbelli biçimde artıyor ve bu artış artık “olağan dışı” olmaktan çıkıp kalıcı bir nizama dönüşüyor.

Science Advances mecmuasında yayımlanan araştırma, 70 yılı aşkın iklim verisini tahlil ederek Arktik’te (Kuzey Kutup Bölgesi) yeni bir çok hava rejiminin başladığını ortaya koydu. Çalışmaya nazaran bilhassa son 30 yılda, daha evvel hiç çok hava yaşamamış bölgelerde bile sıcak hava dalgaları, kuraklık ve olağandışı kar şartları görülmeye başlandı.

“DAHA EVVEL HİÇ GÖRÜLMEMİŞ KOŞULLAR”

Sheffield Üniversitesi’nden ekolojist Prof. Gareth Phoenix, bulguların ciddiyetini şu tabirlerle özetledi:

“Araştırmamız, Arktik’te çok hava olaylarının sıklığının keskin biçimde arttığını gösteriyor. Bölgenin üçte birinde bu olaylar çok yakın vakitte ortaya çıktı. Bu, Arktik’in daha evvel hiç deneyimlemediği yeni bir çok hava çağına girdiği manasına geliyor.”

Araştırmacılar, aylık ortalamalara yansımayan kısa periyodik ancak yıkıcı çok olaylara bilhassa odaklandı. İncelenen datalar ortasında sıcak hava dalgaları, kuraklık, kar örtüsündeki ani değişimler ve mevsimsellikteki bozulmalar yer aldı.

BAZI BÖLGELER DAHA ÇOK ETKİLENİYOR

Haritalama çalışmaları, Orta Sibirya, Batı İskandinavya ve Grönland kıyılarının çok hava olaylarından en fazla etkilenen “sıcak noktalar” ortasında olduğunu gösteriyor. Kanada Yüksek Arktik Takımadaları da kırılan deniz buzları ve orman yangını dumanlarıyla dikkat çeken bir öbür risk bölgesi olarak öne çıkıyor.

Artan sıcaklıklarla birlikte daha sık görülen “kar üzerine yağmur” olayları, yüzeyde buz katmanı oluşturarak besin kaynaklarını kilitliyor. Bu durum, bilhassa likenle beslenen ren geyikleri üzere Arktik hayvanlar için hayati bir tehdit oluşturuyor.

EKOSİSTEMLER DEĞİŞİME HAZIR DEĞİL

Araştırma direkt ekolojik sonuçları incelemese de, bilim insanları tesirlerin son derece yıkıcı olabileceği konusunda hemfikir. Zira Arktik bitki ve hayvan tipleri, bu cins ani ve uç hava şartlarına ahenk sağlayacak evrimsel donanıma sahip değil.

Finlandiya Meteoroloji Enstitüsü’nden iklim bilimci Juha Aalto, mevsimselliğin Arktik ekosistemler için hayati ehemmiyet taşıdığını vurguladı:

“Büyüme mevsimi ve kar şartları, kuzey cinslerinin hayatta kalması için kritik. Bu dengelerin bozulması, ekosistemlerin işleyişini temelden sarsıyor.”

“ARKTİK KARARMASI VE KARBON İSTİKRARI TEHLİKEDE”

Önceki araştırmalar, Arktik’in dünya ortalamasından çok daha süratli ısındığını ortaya koymuştu. Bu süreç, bitki örtüsünün gerilemesini tabir eden “Arktik kararması” olarak tanımlanıyor. Yeni çalışmaya nazaran çok hava olayları, bu sürecin en kıymetli tetikleyicileri ortasında.

Bitki örtüsündeki kayıp sadece besin zincirini değil, tıpkı vakitte Arktik’in karbon tutma ve salma istikrarını de bozuyor. Bu da global iklim sistemi üzerinde zincirleme tesirlere yol açıyor.

Helsinki Üniversitesi’nden jeobilimci Miska Luoto, tabloyu “Bu bulgular, iklim değiştikçe Arktik ekosistemlerin daha evvel hiç karşılaşmadıkları şartlara maruz kalacağını gösteriyor. Bunun tabiat üzerindeki uzun vadeli tesirleri çok önemli olabilir” sözleriyle özetledi.

Araştırmacılar, Arktik’teki bu yeni çok hava çağının, global ısınmanın gezegen ekosistemlerinde yol açtığı geri döndürülemez değişimlerin en çarpıcı örneklerinden biri olduğu görüşünde.


NTV

The post Arktik Bölgesi ekstrem bir hava periyoduna girdi: “Geri dönmek çok zor” first appeared on HepsiGündem.COM " Gündem,Güncel Haberler Burada ".

Okumaya devam et...