Yapay zeka üretimi içerikler “sahte hatıralar” oluşturuyor

[hepsigundem]

Yapay zekanın görsel ve görüntü üretimindeki yükselişi her geçen gün artıyor.

Güncel datalara nazaran üretken yapay zeka modelleri aracılığıyla günde yaklaşık 34 milyon yeni görsel oluşturuluyor, 2022’den bu yana 15 milyar düzmece görselin üretildiği varsayım ediliyor.

Sosyal medya platformlarında paylaşılan görsellerin yaklaşık yüzde 71’inin yapay zeka tarafından üretildiği, TikTok üzere geniş kitlelere hitap eden platformlarda ise 1,3 milyardan fazla yapay zeka etiketli görüntünün bulunduğu belirtiliyor. Giderek daha yaygın hale gelen bu içeriklerin, “çarpıtılmış hatıra” riskini artırdığı bedellendiriliyor.

Uzmanlara nazaran, yapay zeka ile üretilen gerçekçi uydurma görsel ve görüntülerin dijital ortamlarda süratle yayılması, bireylerin hiç yaşanmamış olayları anımsadığına inanmasına yol açarak “sahte hafıza” riskini artırıyor.

Gerçek fotoğraf izlenimi veren geçersiz görseller, tekrar tekrar maruz kalındığında “tanıdıklık” hissi yaratıyor. Bunun sonucunda da kişi, aslında yaşamadığı olayı geçmişinin parçasıymış üzere hissedebiliyor.

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) Media Lab tarafından yürütülen çalışmada yapay zeka ile düzenlenmiş görsel ve görüntülere maruz kalan iştirakçilerin, başkalarına kıyasla yaklaşık iki kat daha fazla uydurma anı oluşturduğu tespit edildi.

Çalışmada iştirakçilerin gerçekte yaşanmamış olaylara ait detaylı ve dengeli anılar hatırladığı ve bu uydurma anılara yüksek seviyede inanç duyduğu belirlendi. Bu durumun beynin görsel bilgiyi “güçlü ve sağlam bir kaynak” olarak değerlendirmesiyle alakalı olduğu belirtildi.

Uzmanlar, bilhassa çocuklar ve toplumsal medyada çok vakit geçiren bireylerde görülen bu durumun, bellek güvenilirliği ve ruh sıhhati açısından yeni risk alanları oluşturduğuna dikkati çekiyor.

İnsanların hafızasına yeni şeyler eklemek ya da mevcut anıları bozmak mümkün

ABD’deki California Üniversitesi Irvine Yerleşkesi’nde misyon yapan psikolog Prof. Elizabeth Loftus, yapay zeka ile üretilen imaj ve görüntülerin insanların anılarını çarpıtabileceğini hatta vakitle gerçekmiş üzere hatırlamalarına yol açabileceğini söyledi.

Uzun yıllar boyunca yürütülen çalışmalarda insanların belleğinin öbür şahitlerin anlatımları, yönlendirici sözler ve medya içerikleriyle bozulabileceğinin ortaya konulduğunu belirten Loftus, yapay zeka üretimi görsellerle yapılan çalışmaların evvelki araştırmaların uzantısı olduğunu lisana getirdi.

Loftus, zihinlerine geçersiz anılar yerleştirildiğinde insanların bunlara nitekim inandıklarına dikkati çekerek, “Ben ‘dürüst yalancı’ dediğim bireyleri inceliyorum. Bu bireyler, söylediklerine samimiyetle inanıyorlar lakin söyledikleri şeyler aslında yanlış.” sözlerini kullandı.

Görsel malzemelerin hafıza üzerindeki tesirinin güçlü olduğunu belirten Loftus, bireylerin kendilerini pek çok farklı hallerde gösteren düzmece manzaralar üretebildiklerine işaret etti.

Loftus, yapay zeka araçlarının gerçekçi şahsî imgeler üretmesinin, otobiyografik anıları kalıcı biçimde değiştirme riski taşıyabileceğini söyleyerek, “İnsanların hafızasına yeni şeyler eklemek, mevcut anıları değiştirmek ya da bozmak mümkün.” dedi.

Yapay zeka, hafızayı olumlu istikamette etkilemek için kullanılmalı

Loftus, “Sosyal medya sayesinde bu uydurma bilgilerin paylaşılması artık çok daha kolay. Bu da daha fazla insanın, diğerlerini etkilemesi manasına geliyor.” görüşünü paylaştı.

Araştırmacıların, yapay zeka üretimi içeriklerin hafızayı bozmasına karşı korunma usulleri üzerine çalışması gerektiğini vurgulayan Loftus, bu teknolojinin olumlu emellerle da kullanılabileceğine işaret etti.

Loftus, geçmişte insanlara yağlı yiyecekler tükettiklerinde hasta olduklarına dair geçersiz anılar yerleştirerek o yiyeceği daha az tüketmelerini sağladıklarını anlatarak, “Belki yapay zeka teknolojisini, insanların daha sağlıklı beslenmesini ve daha sağlıklı bir hayat sürmesini sağlayacak tercihleri oluşturmak için kullanabiliriz. Bu, olumlu bir kullanım olabilir.” diye konuştu.

Görsellerin anılar üzerindeki tesiri, metinlere kıyasla daha güçlü

Polonya’daki Toplumsal Ve Beşeri Bilimler Üniversitesinden (SWPS) Dr. Magdalena Kekus da yapay zeka tarafından oluşturulan imgelerle gerçek imajlar ortasındaki farkı ayırt etmenin giderek zorlaştığını belirtti.

Kekus, insan hafızasının “esnek” olduğuna işaret ederek, bu nedenle bireylerin hiç yaşanmamış bir olayı gördüklerinde gerçek olduğuna kolaylıkla ikna olabildiğini ve bu durumun, geçmişte hiç yaşanmamış olayları bile hatırlıyormuş üzere hissetmelerine yol açabileceğini lisana getirdi.

Beynin imajları daha süratli işlediğini ve böylelikle görsellerin metne kıyasla daha güçlü tesire sahip olduğunu kaydeden Kekus, “tek bir söz bile hafızayı çarpıtabilirken görsellerin daha az bilişsel gayret gerektirmeleri nedeniyle daha kolay hatırlanabildiklerini” belirtti.

“Görüntüler, insanlara daha fazla gerçeklik, doğrudanlık ve tasvir edilen olaylara tanıklık ediyormuş hissi verebilir.” diyen Kekus, daha yüksek duygusal yüke sahip olmalarının görselleri daha kolay hatırlanabilir hale getirebildiğini tabir etti.

“Bir anıyı her hatırladığımızda beynimiz onu yine oluşturuyor”

Gerçekçi ve ilgi cazip düzmece görsellerin yanlış anlatıların yayılmasına yol açabildiğine dikkati çeken Kekus, emniyetli olmayan kaynaktan gelen bilginin vakitle daha inandırıcı hale geldiğini zira insan beyninin “içeriği hatırlasa da kaynağın sağlam olmadığını unutabildiğini” lisana getirdi.

Kekus, bireylerin bir bilginin yanlış olduğunu öğrenseler bile onu bazen şuurlu bazen de bilinçsiz biçimde fikirlerinde kullanmayı sürdürdüklerini belirterek, “Sonuç olarak düzmece anılar ve yanlış kanılar, vakit içinde varlığını sürdürebilir, açık ve emniyetli deliller karşısında bile düzeltmeye direnç gösterebilir.” dedi.

İnsanların hafızayı bir kamera ya da ses kaydı üzere gördüklerini lakin bunun hakikat olmadığını anlatan Kekus, belleğin tekrar yapılandırıcı olduğunu ve bir anının her hatırlandığında beynin onu tekrar oluşturduğunu söyledi.

Kekus, “Zihnimiz, değişmez olduğuna inandığımız anıları bile çarptırabilir. Buradaki sorun, hafızaya güvenmemek değil onun yanılabilir olduğunun farkında olmak.” sözlerini kullandı.



Cumhuriyet

The post Yapay zeka üretimi içerikler “sahte hatıralar” oluşturuyor first appeared on HepsiGündem.COM " Gündem,Güncel Haberler Burada ".

Okumaya devam et...