H
hepsigundem
Guest
İşini kaybeden birçok kişi, resmi müracaat süreçlerine başlamadan evvel toplumsal medyada yaşadıklarını paylaşıyor. Kimi kaygı yanıyor, kimi iş irtibatlarından yardım istiyor, kimi de direkt işsiz kaldığını duyuruyor. Milyonlarca kullanıcıya yayılan bu paylaşımlar, sanılandan çok daha güçlü bir ekonomik sinyal taşıyor.
New York Üniversitesi, Dünya Bankası ve Oxford Üniversitesi’nden araştırmacıların geliştirdiği bir yapay zeka modeli, toplumsal medyadaki bu paylaşımları tahlil ederek resmi işsizlik müracaatlarını iki haftaya kadar evvelden kestirim edebildi.
NASIL ÇALIŞIYOR?
Araştırmacılar, JoblessBERT ismini verdikleri yapay zeka modelini, 2020 ve 2022 yılları ortasında ABD’de paylaşım yapan 31,5 milyon X kullanıcısının gönderileriyle eğitti. Model, klasik anahtar söz aramalarının kaçırdığı gündelik ve argo tabirleri de yakalayabiliyor.
“Acilllll iş lazım” üzere gündelik yazım lisanları bile sistem tarafından işsizlik beyanı olarak tespit ediliyor. Bu sayede JoblessBERT, evvelki metotlara kıyasla yaklaşık üç kat daha fazla işsizlik paylaşımını gerçek biçimde belirledi.
Model, ekonomik his tahlili yapmıyor ya da ferdî görüşleri ölçmüyor. Sadece direkt sözleri işaretliyor.
Araştırmacıların karşılaştığı temel sıkıntılardan biri, X kullanıcılarının genel nüfusa kıyasla daha genç olması ve herkesin işsiz kaldığında paylaşım yapmamasıydı. Bu sorunu aşmak için grup, kullanıcıların yaş, cinsiyet ve pozisyon bilgilerini istatistiksel olarak kestirim etti ve dataları ABD nüfus sayımı (Census) oranlarına nazaran düzeltti.
“Post-stratifikasyon” ismi verilen bu usulle, ulusal, eyalet ve hatta kent seviyesinde işsizlik sigortası müracaatları iddia edilebildi.
Model ayrıyeten etkin öğrenme metodu kullandı. Yani bir paylaşımın iş kaybına işaret edip etmediğinin bilinmeyen olduğu durumlara odaklanarak kendini daima geliştirdi. Vakitle daha geniş bir demografik ve coğrafik kapsama ulaştı.
COVID-19 ŞOKUNDA DİKKAT ALIMLI İSABET
Modelin başarısı, bilhassa kriz anlarında dikkat çekti. Mart 2020’de Covid-19 salgını nedeniyle ABD iktisadı büyük ölçüde durmuş ve haftalık işsizlik müracaatları iki hafta içinde 278 binden yaklaşık 6 milyona fırlamıştı. Devlet sistemleri bu ani artışı işleyemez hâle gelmişti.
JoblessBERT ise resmi raporlama haftası bitmeden iki gün evvel 2,66 milyon müracaat olacağını öngördü. Gerçek sayı 2,9 milyon oldu. Klasik formülleri kullanan birçok dal iddiacısı ise artışı önemli biçimde hafife aldı.
EKONOMİK KRİZ İÇİN ERKEN İHTAR SİSTEMİ
Araştırmaya nazaran bu yaklaşımın en büyük avantajı, ekonomik şartların süratle değiştiği devirlerde ortaya çıkıyor. Resmi bilgiler geriden gelirken, iki haftalık erken ikaz mühleti siyaset yapıcılara vakit kazandırabilir. Bu mühlet içinde takviye programları ayarlanabilir, kaynaklar mobilize edilebilir ve kamuoyuna yönelik bağlantı hazırlanabilir.
Araştırmacılar, bu yolun resmi işgücü istatistiklerinin yerini almasını önermiyor. Klâsik anketlerin hâlâ daha kapsamlı ve metodolojik olarak güçlü olduğu vurgulanıyor. Lakin toplumsal medya bilgileri, “geçen ay ne yaşandığını” değil, insanların şu anda ne yaşadığını gösteren gerçek vakitli bir tamamlayıcı sunuyor.
Çalışma PNAS Nexus isimli hakemli bilimsel mecmuada yayımlandı.
NTV
The post İşsizliğin erken sinyali toplumsal medyada ortaya çıkıyor first appeared on HepsiGündem.COM " Gündem,Güncel Haberler Burada ".
Okumaya devam et...