Bayanlar iktisatta “yedek emek”

[hepsigundem]

Dünya İşçi Bayanlar Günü’nde bayan emeğinin Türkiye ekonomisindeki yerine bakıldığında, olumsuz tablonun son yıllarda da değişmediği görülüyor. TÜİK’in işgücü iştirak ve istihdamla ilgili istatistikleri, bayanlarda yükseköğrenim oranı artsa da işgücüne katılma oranının yüzde 36,8, istihdam oranının yüzde 32,5’te kaldığını gösteriyor. Erkeklerde ise bu oranlar yüzde 72 ve yüzde 66,9. 3 yaşın altında çocuğu olan 25-49 yaş kümesindeki erkeklerin istihdam oranı yüzde 90.9 iken bayanlarda yüzde 26.9 olması da bayanların bakım ve mesken içi görünmeyen emek kıskacına hapsolduğunu bir sefer daha gösteriyor. Meğer IMF projeksiyonlarına nazaran bu atıl gücün iktisada kazandırılması, ulusal geliri yüzde 25 oranında büyütebilir.

SORUN YALNIZCA GELİR KAYBI DEĞİL

Derin Yoksulluk Ağı Kurucusu Hacer Foggo gelir getiren işe erişemeyen bayanın aile içi bağımlılık ve ekonomik şiddet riskine açık hale geldiğine dikkat çekiyor “Görüştüğüm birçok bayan sistemsiz ve teminatsız işlerde çalışırken birebir vakitte çocukların, yaşlıların ve konutun tüm görünmeyen emeğini tek başına üstlenmek zorunda. Kira borcu, besin yetersizliği ve işsizlik riski birçok vakit birebir anda yaşanıyor. Bu tecrübeler, derin yoksulluğun sırf gelir kaybı değil, toplumsal dışlanma ve geleceğe dair umudun tükenmesi manasına geldiğini gösteriyor. Bu nedenle bayan yoksulluğuyla uğraş toplumsal yardımın ötesine geçmeli, bakım hakkını, barınma teminatını, eşit fiyatı, şiddetten korunmayı ve kamusal hizmetlere eşit erişimi içermeli”

Çalışma hayatındaki bayanlara ait son yılların en tartışmalı bahislerinin ortasında, babaya değil anneye doğum müsaadesi ve yarı vakitli / uzaktan çalışma modelleri geliyor. KESK’in “Yeni çalışma biçimlerinin bayan istihdamına etkileri” başlıklı çevrimiçi seminerinde Sanayi bağlantıları uzmanı Doç. Dr. Betül Urhan Çelik’in dikkat çektiği noktalar şöyle: “Türkiye’de toplumsal siyasetin merkezine bayanın karşılıksız emeği koyuluyor. Devletin çocuk, yaşlı ve engelli bakım hizmeti sunmak yerine aileye nakit takviyesi vermesi, aslında bayanları konuta kapatıp bu işi ucuza kapatmanın yolu. Ancak bilhassa kriz devirlerinde bayan emeğinden de vazgeçilemeyeceği için ucuz, yedek emek deposu olarak görülen bayanlar istenildiği vakit emek piyasasına çekilecek, istenmediği vakit konutlarına geri gönderilecek bir kümesi oluşturur. Hem bakım hizmetlerini yerine getirmesi hem de konuta gelir getirmesini sağlamanın yolu ise güvencesizlik değerine “esnek çalışma modelleri” olarak karşımıza çıkar”

“GENÇ NESİL BAYANLAR DEĞİŞİMDE KARARLI”

Araştırmacı – Muharrir Evrim Kuran, Türkiye’deki şartların bayanlar için meslek seyahatini ferdi bir muvaffakiyet kıssası olmaktan çıkarıp yapısal şartlarla şekillenen bir uğraş alanına dönüştürdüğünü belirtiyor. Genç nesil bayanların çalışma hayatında daha görünür olmayı talep ettiğine dikkat çeken Kuran “Kadınlar artık kurumların sunduğu kültüre ahenk sağlamaya çalışan aktörler değil, o kültürün nasıl olması gerektiğine dair de kelam söyleyen, talep üreten aktörler” diyor. Bilhassa genç bayanların eşitsizliği iş hayatının doğal bir kesimi olarak kabul etmeme konusunda kararlı duruş sergilediğini söyleyen Kuran şu bulguları aktarıyor: Çalışana hürmet, iş-özel hayat istikrarı, performansın takdir edilmesi, iş garantisi, çeşitlilik, hakkaniyet, kapsayıcılık ve çalışan zindeliği üzere alanlarda bayanların artık daha talepkâr olduğunu görebiliyoruz. Ama kurumların bu talepleri karşılamaya yönelik kurumsal kapasitesi ve istekliliği homojen değil” Kuran, Avrupa ve Kuzey Amerika’da toplumsal cinsiyet eşitliğinin fiyat şeffaflığı, ebeveyn müsaadesi siyasetleri, idarede bayan temsili üzere alanlarda “ölçülebilir gayelerle desteklenen bir yönetişim meselesi” olduğuna dikkat çekiyor. Türkiye’deki durum ise şöyle: “Bir yandan bilhassa büyük ölçekli ve global ağlara bütünleşmiş şirketlerde toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda önemli bir farkındalık ve dönüşüm iradesi var. Bu kurumlar eşitlik siyasetleri, kapsayıcı liderlik programları ve bilgi temelli gayeler üzerinden ilerlemeye çalışıyor. Lakin genel resme baktığımızda bayanların iş gücüne iştirak oranının görece düşük olması ve bakım emeğinin büyük ölçüde bayanların omuzlarında kalması, kurumsal dönüşümün suratını sınırlayan yapısal faktörler olarak karşımıza çıkıyor”



Cumhuriyet

The post Bayanlar iktisatta “yedek emek” first appeared on HepsiGündem.COM " Gündem,Güncel Haberler Burada ".

Okumaya devam et...